Glosarium T

[ Kembali ke Glosarium ]

Arti kata awalan “T” ;
ta : tah, kata imbuhan kata sebelumnya yang memerlukan penegasan
taat : senantiasa tunduk dan patuh
tabah : tetap dan kuat hati; berani
taberi : rajin, hemat
tabok : pukul; tampar
tabon : rumah/kebun warisan orang tua yang telah meninggal
tabrak : tabrak
tabuh (di-) : dipukul
tabuh : jam; tabuh, pemukul
tabur : tabur, tebar
tadhah : makan
tadhah arsa : burung kedasih
tadhah eluh : tempat mengadu
tadhah kringet : baju dalam, tadah keringat
tadhah sih : tempat kasih sayang
tadhah udan : sawah yang tergantung air hujan
tagyana : tunangan, kekasih
taha : kira, sangka, barangkali
tahan : tahan
tahen : batang, pohon; derita
tai : kotoran; tinja
taju : mahkota
tajug : tajuk, bentuk rumah adat
tak : saya (kata kerja)
taker : takar, ukur
takèn : tanya
takir : limas dari daun pisang
takir ponthang : limas dari daun pisang
takok : tanya
takon : tanya
taksaka : ular
taksih : masih
takura : kiri
tal : pohon lontar, rontal
tala : rumah lebah
talad : tidak tergesa-gesa
talaga : telaga
talang : talang, jalan air
taleran : jalannya cerita, alur
tales : talas, umbi
tali : tali
tali goci : cara mengikat layang-layang
tali mati : simpul mati
tali wangsul : tali yang bisa dibuka dengan mudah
talika : mata-mata, pengintai
talinga : telinga
talingan : telinga
talok : pohon talok
talu : tiga, jenis gending
talub : balut (mata)
taluh : sudah biasa, bosan, jemu
talun : ladang, huma
tama : utama, baik
tamah : keinginan rakus, tamak, serakah
taman : taman, kebun
taman keputrèn : taman keputrian
taman sari : taman sari
tamara : gamelan, bunyi-bunyian
tamat : tamat, selesai
tamba : obat, jamu
tambah : tambah
tambak : tambak; tebat
tambak baya : pencegah bahaya
tambal : tambal
tambal sulam : menambal di sana sini, memperbaiki kesalahan-kesalahan kecil
tambana : bendera, panah
tambang : tambang; tali tambang
tambang parantian : tempat kediaman, asal
tambar : tawar, hilang kekuatan, hilang kesaktian
tambara : bendera
tambas : jalir, tiris
tambat : tambat, ikat
també : sedang, jadi
tambeh : tambah, bertambah
tambel : tombok
tambel butuh : mencukupi kebutuhan
tambel sepi : mencukupi kebutuhan
tambeman : penyangga, penopang
tambeng : keras kepala, tak mau dinasihati
tambet : tidak kenal, tidak peduli
tambi : akar yang tumbuh pada batang sebagai penyangga pohon
tambilutan : nama tumbuhan
tambing : sisih, tepi
tambir : nama wuku yang ke-19; alat dapur
tambra : ikan tambra
tambuh : tidak kenal, tidak tahu
tambung : samar, kabur, tidak kenal
tambur : sejenis genderang
tamèng : tameng, pelindung senjata
tamèng mata : pelupuk (kelopak mata)
tami : utama, baik
tamih : dupa, perdupaan
tamina : melihat
tamisra : gelap
tamolah : tak bergerak
tampa : terima
tampah : wadah dari bambu
tampak : kelihatan
tampan : bagus, ganteng
tampang : wajah, muka
tampar : tali, tampar
tamper : tampar
tamping : pinggir, tepi, batas daerah
tampir : niru
tampuh : menempuh
tampuh awang : nahkoda
tamtama : tamtama, tentara
tamtu : tentu, pasti
tamu : tamu
tamyang : perisai
tan : tidak
tan antara : tidak antara
tan mangga puliha : tak dapat menang
tanah : tanah
tanah manca : luar negeri
tanah sabrang : luar negeri
tanah wutah rah : tanah tumpah darah
tanak : matang sekali
tanana : tak ada
tanaya : anak, putra
tanbara : duda
tanbuh : tidak tahu/mengerti
tanceb : tancep
tanceb kayon : selesai pertunjukan
tandang : bergerak, bekerja
tandang gawe : bekerja, mengerjakan
tandang tanduk : tingkah laku
tandha : tanda
tandha mata : tanda mata, kenang-kenangan
tandha tangan : tanda tangan
tandhak : penari, waranggana tayub
tandhan : tandan, ukuran untuk pisang
tandhana : bendera
tandhes : tandas
tandhing : tanding, bertarung; imbang
tandhu : tanda
tandra : lalu, segera
tanduk : tambah lagi; kalimat aktif
tandur : tanam
tandya : lalu, segera
tanek : utuh, sempurna
tanem : tanam
tanem tuwuh : tanaman, tumbuhan
tang : tang, kunci
tangan : tangan
tangara : tanda, lambang
tangèh : mustahil, tak mungkin
tangga : tangga, tetangga
tangga désa : tangga desa, desa sebelah
tangga teparo : tetangga kanan kiri
tanggah : palang, tahan, cegah
tanggal : tanggal
tanggalan : tanggalan, kalender
tanggap : tanggap, pasif
tanggap sabda : wawancara, rembugan
tanggap tanduk : pasif-aktif
tanggap wacana : pidato penyambutan
tanggap wacucal : pementasan wayang kulit
tanggap warsa : ulang tahun
tanggel : sedang, tanggung, canggung
tanggel jawab : tanggung jawab
tanggi : tetangga
tanggor : tetap, tabrak
tangguh : tangguh, hebat
tanggul : tanggul, bendung
tanggul angin : pelindung
tanggulang : kayu palang pada bendungan, penopang, penyangga
tanggulun : nama buah
tanggun : agak baik, cukupan, sedang
tanggung : tanggung
tanggung jawab : tanggung jawab
tanggwa : kukuh, kuat
tanghulun : hamba, sahaya
tangi : bangun, bangkit
tangkar : berkembang
tangké : tangkai, gagang
tangkèk : pembesar, kepala biara
tangkep : tangkap
tangkil : hadap
tangkuwèh : sejenis manisan
tangled : tanya
tangsel : sebangsa baji
tangsu : bulan
tangsul : tali
tangun : agak baik juga, cukupan
tani : tani
tanja : mantap, puas; batang kayu runcing untuk menanam kedelai
tanjak : tanjak, naik
tanjidhur : tanjidor, bedug besar
tanpa : tanpa; tidak dengan
tansah : selalu, senantiasa
tansaya : semakin
tantang : tantang
tantara : tentara, prajurit
tantas : tuntas
tantra : ajaran tentang yoga dan seks
tantya : amat, sangat, sekali
tanu : makhluk halus
tanya : tanya
tapa : bertapa, bersemedi
tapak : bekas, kesan, jejak
tapak asta : tanda tangan
tapak dara : bunga tapak dara
tapak liman : tanaman tapak kuda
tapak tangan : tanda tangan
tapas : bengkong, kulit pembalut pokok tangkai daun nyiur
tapel : bedak perut
tapel wates : tapal batas, perbatasan
tapih : jarik, kain
tapir : tapir, tenuk
taplak : taplak; penutup meja
tara : antara
tara mangsa : musim pancaroba
tarab : datang bulan, melihat bulan
taragnyana : tenung, pelet
tarak : berpuasa
tarak brata : bersemedi, bertapa
tarambuja : semangka
tarangan : tempat bertelur (ayam), sarang
taranggana : bintang, rasi bintang
taranjana : tenung, pelet
tarantara : antara
tarbuka : terbuka
tari : tari; tawar
tarima : terima
taring : taring
tarkadhang : kadang-kadang
tarmolah : tak bergerak
tarok : ditaruh, diletakkan
taros : tanya, bertanya
tarpa : terpa
tarpana : terpana, heran
tarsandha : tanda, alamat
taru : daun
tarub : teratak, deklit, tenda
taruk : ditaruh, diletakkan
tarulata : daun-daunan
tarum : tarum
taruna : taruna, muda (laki-laki)
tarung : tarung, berkelahi
taruni : muda, taruna (perempuan)
tarwa : pepohonan
tarwéla : nampak nyata, jelas sekali
tasih : masih, misih
tasik : samudra, laut
taskara : pencuri, penyamun
tata : tata
tata basa : tata bahasa
tata cara : tata cara
tata krama : tata krama
tata lair : etika lahiriah
tata prenah : menurut alur persaudaraan
tata tentrem : tentrem, teratur
tatab : tatap, tabrak
tataban : tatapan, tabrakan
tatag : tegar, teguh hati
tatah : tatah, pahat
tatal : tatal, serpihan kayu
tatanan : tatanan, aturan
tataran : tingkatan, tahapan
tatarpa : tanpa, tidak dengan
tata-titi : teratur
tatkala : ketika, tatkala, sewaktu
tatrap : tepat, kena benar, sesuai benar
tatu : luka
tatur : dipangku sedemikian rupa agar buang air (bayi)
tatwa : keadaan yang sesungguhnya
tatya : nyata, kenyataan
taun : tahun
taun raja : tahun raja, hari besar kelahiran raja
taun wastu : tahun biasa (354 hari)
taun wuntu : tahun kabisat (355 hari)
tawa : tawar, menawarkan
tawan : tawan, tahan
tawang : angkasa, langit
tawar : tawar, tak berasa
tawaren : bengkak kakinya
tawas : tawas, obat jentik-jentik; upah lelah
tawing : dinding papan di tepi perahu
tawon : tawon, lebah
tawon gumana : lebah berdengung
tawon gung : tawon besar, tawon raja
tawu : menguras air
tawung : tutup dinding papan (ditepi perahu)
tawur : berkelahi, bertengkar
taya : hilang, kosong; tari
tayub : tayub, seni tradisional
tayuh : mencari firasat lewat mimpi
tayum : lapuk, layu
teba : tanah lapang, lapangan
tebah : pukul, tinju, tendang
tebah jaja : pukul dada, menantang
tebah tembung : pukul rata, hantam kromo
tebak : pukul, tinju
tebal : tebal
tebas : tebas, borong
tebek : tangkap
tebela : keranda, peti mati
tebeng : tebing jendela, tebeng
teberi : rajin, hemat, sederhana
tebih : jauh
tebus : tebus
tebus weteng : selamatan untuk hamil tujuh (7) bulan
tedah : tunjuk, pedoman
tedha : makan
tedhak : turun
tedhak loji : datang ke loji
tedhak siti : kenduri/selamatan ketika anak mulai turun tanah
tedhak siti : upacara turun tanah untuk bayi
tedhak sungging : berfoto
tedhan : makanan
tedhas : mampu menggigit; mempan
tedhasih : burung kedasih
tèdhèng : sekat, halang, tirai
tèdhès : habis sama sekali, tandas
tedhi : makan
tèga : tega; sampai hati
tegal : tegal, ladang
tegar : tegar, tanpa beban, bebas
tegayuh : berubah-ubah, bergantiganti
tegel : tega, sampai hati
tegen : kokoh, kukuh, kuat
tegeng : teguh, kukuh
tegep : tegap, kokoh
teger : kukuh, tak berubahubah
tegerak : tandus, tanah mati
tegerang : kayu untuk memberi warna kuning pada kain batik
tegerat : nama bunga
teges : makna, arti
tegil : tegal, ladang
teguh-timbul : kebal, sakti
tegyan : tega, sampai hati
téja : pelangi, cahaya, sinar
téja bathang : pelangi tanda duka cita
téjamaya : nama kahyangan batara guru
tèji : teji (kuda)
teka : datang, tiba
tekak : cekik
tekan : tekan, desak; sampai
tékang : sang, si
tekap : sampai, hingga, oleh karena
tekèk : toke, tokek
tekék : pangkal rokok
tèken : teken, tanda tangan
teken : teken, tongkat
tekèng : sampai di
téko : teko, porong, poci
teksaka : ular
teksih : masih
tekuk : tekuk, lekuk, lipat
tekwan : tanya
tela : terang, jelas
tèla : ketela
tèla kaspé : ketela pohon
tèla rambat : ubi jalar
telag : kehabisan, tidak musimnya
telaga : telaga
telah : nama, sebut
telak : kerongkongan; langit-langit
telar : lapangan, tanah lapang
telas : habis
telat : telat, tertinggal; terlambat
telenan : landasan
teles : basah
teles kebes : basah kuyub
telih : tembolok (pada unggas)
telik : sandi, lambang, rahasia
telik sandi : mata-mata, inteligen
telon : bertiga
telu : tiga
telu belah : menjadi tiga bagian
telu juru : berkeping tiga
teluh : tenung, penyakit
teluh braja : bintang beralih
teluh tragnyana : tenung, penyakit
teluk : teluk; takluk, tunduk
telukan : jajahan
telulas : 13, tiga belas
telulikur : 23, dua puluh tiga
telung atus : 300, tiga ratus
telung ewu : 3000, tiga ribu
telung puluh : 30, tiga puluh
temah : menjadi
temaha : akibatnya, sehingga, akhirnya
temangga : enak menjadi tetangga
temangsang : tersangkut
temantèn : penganten
tembaga : tembaga
tembagan : tempat membuat tembaga
témbak : tembak
tembako : tembakau
tembalo : pohon trembalo
tembang : tembang, lagu
tembang gedhé : jenis tembang
tembaruk : berhak, berkat
tembaya : kumpul
tembayat : janji, kumpul
témbok : tembok
tembon : perahu kecil
témbong : belang hitam pada kulit muka, dsb
témbor : dulang, talam
témbré : tidak berharap, hina, remeh
tembung : kata
temeka : tiba, sampai
temekan : tiba, sampai
temen : sungguh, benar
temenan : sungguh, benar
temenggung : tumenggung, pangkat kebangsawanan
temètès : menetes (air mata)
tempaling : sungsang balik, balingbaling
tempaos : nama pohon untuk ramuan rokok
témpé : tempe, jenis lauk pauk
tempélang : cara membungkus nasi dengan daun pisang
témpong : pangkal paha (kuda, dsb)
tempuh : tempuh
tempuk : temu, jumpa, menjadi satu
temtu : tentu, pasti
temu : temu, jumpa
temu gelang : lingkaran yang tidak putus
temu lawak : tumbuhan temu lawak, jenis tanaman obat
temu rosé : bertemu pada ruas-ruasnya
tèn : lubang jala
tenaga : tenaga, energi
tenan : sungguh, benar
tenanan : sungguh, benar
tenang : tenang, santai
tenapi : tetapi, akan tetapi, namun
tèn-atèn : bagian bambu sebelah dalam (tanpa kulit)
tenaya : anak, putra
tengah : tengah
tengah wengi : tengah malam
tengan : kanan
tengangé : tengah hari
tengara : tanda, lambang, perlambang
tengen : kanan
tenger : tanda, prasasti, nama
tengga : tunggu
tenggak : leher; telan langsung
tenggar : lapang, luas
tenggarèng : terang cuaca
tenggenah : jelas, terang, kepala, tengah-tengah pertahanan
tenggengen : tertegun
tengger : bukit, tanah tinggi
tenggèrèng : terang cuaca
tengginas : trampil, cekatan
tengging : ujungnya mencuat ke atas
tenggirang : senang hatinya
tenggok : leher atas, tengkuk
ténggor : memindahkan padi dari persemaian ke sawah
tenggulang : bendung, cegah
tenggun : agak baik juga, cukupan, sedang
tengik : bau tak sedap (biasanya untuk minyak goreng yang sudah berulang kali dipakai
tengran : tanda, lambang, nama
tengu : tengu, jenis kutu
teni : pakaian dinas
ténja : tinja, tahi, cirit
ténong : wadah makanan dari bambu
tenta : terjebak, terpaksa tanpa kesadaran
tenta (ke-) : terjebak, terpaksa tanpa kesadaran
tentrem : tentram, tenang
tenun : tenun
tenung : tenung, santet
tepa : tepa, ukur
tepa selira : mengukur diri, tenggang rasa
tépak : sisa, bekas, telapak
tepak : tepat, pas, sesuai, mapan, cocok
tepang : kenal
tépang : sepak, tendang
tepas : serambi rumah, sengkuap
tépas : tepas, kipas; balai
tepas wangi : tempat tidur
tepet : bekas, sisa
tepet loka : alam baka, alam kekal
tepet suci : hari akhir, akhirat
tepi : tepi, pinggir
tepis : tepi
tepis iring : perbatasan, tapal batas
tepis liring : perbatasan, tapal batas
téplok : teplok, lampu tempel, menempel
tepung : kenal, tahu
tepung becik : bersahabat baik
tepung gelang : melingkar, berkeliling
tepung kebo : hanya tahu saja
tepung pager : tetangga sebelah rumah yang bersatu pagar
tepung rukun : bersatu
tepung wates : perbatasan, tapal batas
terah : darah, turun, turunan
terang : terang, jelas
teras : terus
terbang : terbang; rebana
terbangan : bermain rebana
terbil : kayu penyangga
terbis : jurang, curam
terbuka : terbuka
teres : takut, ngeri
teresi (di-) : dikelupas kulitnya (pohon)
terganca : selisih, bersalah, berbeda
terkadang : kadang-kadang
tersandha : berdasarkan pada
tertamtu : tentu, pasti
teruna : pemuda
teruni : pemudi
terwaca : terang, jelas
terwéla : terang, jelas
terwèlu : kelinci
tesih : masih
tetah : tutuh
teteg : kokoh, kuat, kukuh
tètèg : merontokkan
tètèh : fasih, bicara lancar
tètèk : puting susu; payudara
tetel : tekan, desak; jadah, makanan dari ketan
tétéla : terang, jelas
tetep : tetap
tetepungan : perkenalan
teter : sikat, sisir, penggaruk
tètèr : ujian
tetes : tetas; menetas
tètès : tetes
thukul : tumbuh
tiba : jatuh
tibra : susah, sedih, marah
tidha-tidha : ragu-ragu, bimbang
tidhem : sunyi, sepi, diam
tiga : 3, tiga; kemarau
tigan : bertiga; telur
tigas : pangkas, potong
tigas gagang : habis diketam lalu dijual (padi)
tigas kawuryan : baru tampak, baru muncul
tigas pancing : dipangkas miring sekali putus
tigawaja : nama ikan
tigawarna : tiga warna
tika : itu
tikang : yang itu
tikbra : susah, sedih
tiké : ini
tikel : lipat, banyak, ganda
tikel alis : berkerut kening
tikel balung : nama tumbuhan
tikel tekuk : berlipat ganda
tikel tekuk : berlipat ganda
tikel wosen : kejang-kejang pada jari tangan
tikep : dekap
tiki : ini, di sini
tiking : ini, di sini
tiksa : tajam, senjata tajam
tiksna : tajam, cerdas, jeli
tikswa : tajam, cerdas, jeli
tikta : pahit, empedu
tiktak : sejenis meriam kecil
tiku : itu
tikung : tikung
tikus : tikus
tilak : bekas jejak
tilam : tilam, kasur, tempat tidur
tilam rum : tempat tidur
tilam sari : tempat tidur
tilap : bujuk
tilar : tinggal
tilas : bekas, sisa
tilem : tidur
tilik : menjenguk
timang : timang, gesper
timba : timba, tali timba
timbal : panggil, perintah
timbal balik : saling menerima dan memberi
timbali (di-) : diperintah, dipanggil
timbang : timbang, imbang; daripada; berat
timbang sih : pertimbangan
timbél : bisul di mata
timbel : timah
timbreng : redup, berawan
timbrung : menimbrung
timbun : timbun; tabung
timen : sangat, amat
timpal : timpal, setimpal
timpang : timpang
timpuh : timpuh, duduk bersila
timpung : timpang, pincang
timun : mentimun
timun wungkuk : timun bungkuk
timur : muda, kecil; timur
tindak : pergi, berangkat
tindhes : tindas, gilas
ting : lentera, jenis lentera
tingal : mata
tinggal : tertinggal
tinggar : senapan yang berlaras kuningan
tinggeng : tetap, tidak berubah-ubah
tingi : kulit kayu untuk mencelup kain batik
tingkah : tingkah laku
tingkas : subur
tingkeb : selamatan kehamilan usia 7 bulan
tingkem : bakul kecil bertutup
tingkep : upacara enam bulan umur kehamilan
tinimbang : daripada
tinjo : tengok, jenguk
tintrim : sepi, sunyi
tipak : bekas, sisa
tipar : ladang, tegal
tipu : tipu, bohong
tipung : ketipung
tira : tepi, pinggir
tirah : berlebih, sisa
tirem : tiram
tirep : redup, berawan
tirta : air
tirta prawitasari : air sari kehidupan
tirta sinduretna : air mani, sperma
tirtamarta : air kehidupan
tirtayatra : berziarah ke pemandian suci
tiru : tiru, contoh
tisaya : sangat, amat, terlebih
tisma : tajam
tisna : cinta, kasih sayang
titah : makhluk, ciptaan
titèn : ilmu titen; teliti, ingat; daun kacang kering
titi : teliti
titi mangsa : perhitungan musim
titi priksa : memeriksa, meneliti
titih : keras, padat (keris)
titihan : kendaraan
titik : titik, tanda, ciri, noktah
titik iyik : jaman masih kecil
titik melik : barang bukti
titir : dipukul terus-menerus (kentongan)
titis : mengarahkan tepat pada sasaran
titisan : keturunan
tiwas : mati; terlanjur
tiwikrama : marah
tiyang : orang
tiyang éwah : orang gila
tiyasa : kuasa, pandai
tobat : taubat
toblok : keranjang
toblos : coblos, tusuk
tobong : tempat pembakaran
tobong gamping : tempat pembakaran batu menjadi gamping
togari : malam
togog : nama wayang
tomara : tombak (belantam)
tombak : tombak; belantam; jenis senjata
tombok : menutupi kekurangan dalam hal keuangan; berjudi
tompo : terima
tomprangan : bertengkar, cek-cok
tonggari : malam hari
torana : pintu gerbang
tos : keras, berharga
tosan : besi
tosan aji : pusaka
totog : tabrak, mentok; ilmu totog
totoh : taruh
totos : kepala, pemimpin
towang : selang, sela
toya : air
toyanta : awan, mendung
trabas : terabas, terobos; pemboros
tracak : telapak kaki binatang
trah : keturunan
trahing kusuma : darah biru, bangsawan
trajeg : pancang, tonggak, pagar
traju : neraca
traju mas : timbangan emas
trampil : terampil, cekatan
tranggana : bintang
trantan : berdiri pakai penyangga
trantanan : belajar berjalan pada balita dengan cara berpegang pada sesuatu misalnya dinding
trantang : bersinar
trap : terap, pasang
trap sirap : diatur serba baik, rapi
trapas : boros, lekas habis
trapsila : tata krama, susila
tratag : panggung
traté : teratai
trawang : terawang, pandang, lihat
trebis : jurang, curam
trembalo : pohon trembalo
trembayak : burung angsa
trembayun : sulung
trena : rumput
trengga : bintang
trenggalung : musang akar
trenggana : bintang
trengginas : terampil, cekatan
trenyuh : trenyah, kasihan
trep : trep, cocok, sesuai
trèpès : aus menipis
trepsila : susila, sopan, tatakrama
très : sulaman benang emas pada lengan baju
trèsèh : ramah-tamah, cakap
tresna : cinta, kasih, sayang
treteg : jembatan
trewélu : kekunci
tri : tiga
tribawana : tiga dunia
triguna : tiga kegunaan
trikaya : tiga kekayaan
trikona : segitiga, bersudut tiga
trilocana : bermata tiga
triloka : tiga dunia
trima : terima
trima kasih : terima kasih
trimah : menerima apa adanya/kenyataannya
trimurti : tiga dewa
trinétra : mata ketiga
tris : cinta, kasih sayang
trisig : pagar anyaman bambu
trisik : pantai berpasir, berbatubatu kecil
trisna : cinta, sayang
trisula : senjata tombak bermata tiga
tritis : tiris, tempat air jatuh dari atap ke tanah
tritisan : tiris, tempat air jatuh dari atap ke tanah
triwi : putih
triwikrama : marah besar
trocoh : bocor
trompah : sandal bakiak
trompèt : terompet
trondol : botak, kepala tidak berbulu mis.jago
tropong : teropong
trubus : tumbuh
truka : membuka tanah untuk tempat tinggal
trukah : dusun baru
truna : muda, remaja
truntum : nama batikan
trup : permainan truff; kelompok, regu
trus : terus, langsung
trustha : senang, suka, puas
trusthi : senang
truwaca : jelas, terang
truwéla : jelas, terang
truwèlu : kelinci
tuba : racun
tuban : jeram, air terjun
tubar : akar yang mengembang ditanah
tubi : tuba; racun
tubruk : tubruk, tabrak
tubug : bengkak kakinya, cacat
tubungen : telor, pelat
tudhuh : petunjuk, pedoman
tudhun : turun, ke bawah
tudhung : kudung, tutup kepala
tuding : tuduh, dakwa; jari telunjuk
tuduh : petunjuk, pedoman
tudung saji : penutup makanan
tugar : tugar; mencangkok
tugel : patah, putus
tugi : bulu padi
tugu : tugu, monumen
tugur : jaga
tuha : tua
tuhu : sungguh, benar
tuhun : sebenarnya, semestinya
tujah : diterjang dengan kaki diinjak
tujah bumi : kaki bagian depan putih (kuda, dsb)
tuju : tuju, sengaja
tuk : sumber, mata air
tukang : tukang
tukar : tukar, ganti
tukar cincin : upacara tukar cincin, peningset
tukar maru : nama ikan
tukar padu : bertengkar mulut
tukung : menjejak bahu (rambut)
tulada : contoh, teladan
tuladha : teladan, contoh
tulak : tolak
tulak balik : penangkal bahaya
tulak sawan : penangkal penyakit
tulalé : belalai
tulang : tulang
tular : tular, menular
tulèk : lalu, segera
tulèn : tulen, asli
tuli : tuli, tidak dapat mendengar
tulis : tulis
tulung : tolong
tulup : alat berburu burung; kerangkeng
tulus : tulus, ikhlas
tulya : kemudian, lalu
tuma : kutu
tumama : mengenai, mempan; puas
tuman : tergantung, ketagihan
tumang : bibir dapur
tumat : buah tomat
tumbak : tombak, jenis senjata
tumbal : tumbal; korban
tumbar : tumbar, jenis bumbu
tumbas : beli
tumben : tidak seperti biasanya (lihat kadingaren)
tumbeng : kayu yang dipasang pada gambang agar lebih sempit lubangnya untuk mengatur nada
tumbruk : tubruk
tumbu : tumbu, wadah dari bambu
tumbu oleh tutup : klop; sesuai; cocok; dapat pasangannya
tumbuk : tumbuk
tumenggèng tawang : ujungnya mencuat ke atas (bulu mata)
tumenggung : tumenggung
tumètès : menetes (air mata)
tumimbal : pengulangan
tumok : tahu, melihat
tumon : melihat, tahu
tumpak : naik, numpang
tumpal : kapar, kekat
tumpang : tumpang, numpang
tumpang sari : tanaman berjenis-jenis
tumpang suh : bertumpangan, berserakan
tumpang tindih : tumpang tindih
tumpek : jatuh-tumpah
tumpeng : nasi untuk selamatan
tumper : puntung (kayu bakar)
tumpes : tumpas, gilas, musnah
tumplak : jatuh, tumpah
tumplek : tumpah, bertumpuk
tumplek bleg : tumpah-ruah
tumpu : tumpu, alas, landasan
tumpuk : tumpuk
tumpuk timbun : bertimbun-timbun
tumpuk undhung : bertumpukan
tumrah : berkembang, beranak
tumrap : kepada; terhadap, untuk
tumus : terkuras, tembus
tumut : ikut, turut serta
tuna : tidak punya; rugi
tuna dungkap : sering keliru
tuna karya : menganggur
tuna kisma : petani yang tak punya tanah
tuna netra : buta
tuna susila : nakal, lacur
tuna wisma : tidak punya rumah
tunangan : tunangan, kekasih
tunas : tunas, taruk
tundha : tumpuk, tangga, ditunda
tundhes : tandas
tundhuk : takluk, menunduk
tundhun : setangkai
tundhung : usir
tung : ujung, puncak
tungan : ujung, puncak
tungga : remuk, terkemuka
tunggak : tunggak, pangkal, pokok
tunggal : tunggal, satu
tunggal banyu : saudara seperguruan
tunggang : tunggang, naik
tunggara : tenggara (mata angin)
tunggil : tunggal, satu
tunggir : punggung gunung
tunggu : tunggu
tunggul : tunggul, yang tertinggi
tungka : bersamaan, menyusul
tungkak : pucuk telapak kaki, tumit
tungkas : pesan, amanat
tungkat : tongkat, setik
tungku : tungku
tungkul : tungkul, takluk
tungtum : berkumpul kembali
tungtun : tuntun
tuni : kurang, tidak punya, rugi
tunjang : tunjang, tabrak
tunjel : tonjok, tusuk
tunjem : tonjok, tusuk
tunjung : bunga tunjung, teratai, seroja
tuntas : tuntas, selesai
tuntum : berkumpul kembali, pulih
tuntun : tuntun, bimbing
tuntung : ujung, puncak
tuntut : tuntut, gugat
tunu : api, nyala
tup : tutup
tupiksa : periksa, cek
tur : lagi pula, dan
turah : lebih, sisa
turangga : kuda
turas : kencing, buang air
turi : turi, jenis tanaman
turida : susah, sedih
turon : tiduran, berbaring-baring; tempat tidur
turu : tidur
turuh : bocor, tiris
turun : turun, ke bawah; anak keturunan
turung : belum
turut : turut, patuh, tertib
tus : serius, benar-benar
tusara : embun
tusih : mengawasi
tuskara : lebah, tawon
tustha : senang, puas, asyik
tusthi : senang, puas, asyik
tusuk : tusuk, tonjok
tusuk kondé : tusuk sanggul
tut : ikut, turut
tut wuri : ikut di belakang
tutas : tuntas selesai
tuter : bel, peluit, terompet, klakson
tutu : tumbuk
tutug : selesai, tamat, tuntas
tutuh : tunduk, dakwa, potong, pangkas
tutuk : mulut
tutul : tutul, bintik, noda
tutup : tutup
tutup dhahar (saji) : tudung saji
tutup kendhang : pembukaan dan penutupan
tutup kéyong : bagian rumah berupa segitiga disebelah atap
tutup kuping : tuli
tutup liwet : cara menggunakan ikat kepala
tutup mulut : membisu
tutur : tutur, kata, sabda
tutus : tutus, pukul; tali dari bambu
tutus kajang : jahitan yang selanya jarang-jarang
tutut : jinak, kejar, sisil
tutuwa : ketua, pemimpin
tuwa : tua; sudah masak
tuwa bangkong : tua bangka
tuwa buru : pemburu
tuwagana : ketua, peminjam, pemuka
tuwah : tumbuh, timbul, terbit
tuwanggana : ketua, peminjam, pemuka
tuwèk : tua; sudah masak
tuwi : tengok, jengok
tuwin : dan, serta, lagi
tuwu : burung hantu
tuwuh : tumbuh
tuwuk : kenyang, puas
twin : dan; lagi
tyas : hati
tyas mami : hatiku

[< Glosarium S] , [Glosarium U >]

Advertisements