Glosarium K

[ Kembali ke Glosarium ]

Arti kata awalan “K” ;
kabar : berita, warta
kabar angin : kabar bohong
kabar kabur : kabar bohong
kabar sriwing : kabar bohong
kabèh : semua
kabel : kabel
kabotan : keberatan
kabul : terkabul; terwujud
kabur : kabur; melarikan diri; tidak jelas
kabut : halimun; asap
kaca : kaca, cermin; halaman (buku dsb.)
kaca benggala : tauladan
kaca paesan : kaca berhias
kacang : kacang
kacang brol : kacang tanah
kacang dawa : kacang panjang
kacang ijo : kacang hijau
kacang srenthul : kacang tanah
kacang tholo : kacang tanah
kacapi : kecapi
kacapuri : pagar tembok
kaceb : lekat, rekat
kacèk : selisih
kacélung : bunga dadap
kacer : jenis burung
kacir-kacir : berceceran
kacu : sapu tangan
kacubung : kecubung
kacuk : kemaluan laki-laki; buah kacang yang masih muda
kacung : anak buah; pelayan
kacup : basah
kadaluwarsa : terlambat, kelamaan
kadang : saudara
kadang kala : kadangkadang
kadang sentana : sanak saudara
kadang wandawa : sanak saudara
kadasa : kesepuluh
kademen : kedinginan
kadenangan : ketahuan
kadga : keris
kadgada : cekatan
kadhal : kadal
kadhal mènèk : sanggul bagi laki-laki
kadhang : kadang, suatu saat; sesekali
kadhaton : istana
kadhawa : nama burung
kadhemen : terlanjur senang; kedinginan
kadhemenan : kesenangan, kesukaan
kadheng pareng : barangkali
kadhengé : kadang-kadang
kadhèt : pelajar, tentara
kadhil : taring babi hutan
kadhingkala : kadang kala
kadhini : istri, perempuan
kadho : pemberian
kadhokan : di tempat
kadhung : terlanjur
kadi : seperti
kadingaren : tumben
kadipaten : kadipaten
kadipundi : seperti apa, bagaimana
kadiran : sombong; besar kepala; mentang-mentang; orang yang tetap pendiriannya
kadohan : kejauhan
kados : seperti
kadospundi : seperti apa, bagaimana
kadreda : kasihan
kadredyan : cinta, kasih
kadreng : sangat berkeinginan
kadug : sampai, dapat mencapai
kaduhung : menyesal
kaduk : terlalu, terlampau
kaduk wani kurang duga : asal berani kurang pertimbangan
kadung : jenis belalang
kadut : kabut, karung goni
kaduwung : menyesal
kadya : seperti
kadyangga : seperti
kaé : itu
kaèt : rapat sekali, mesra
kaga : burung
kagadhah : dimiliki
kagak : tidak
kagem : untuk, buat
kagèt : kaget, terkejut
kagok : kagok, canggung
kagol : kecewa, sakit hati
kagum : kagum, heran
kagungan ndalem : milik paduka, anda
kagyat : kaget, terkejut
kah : itu
kahanan : keadaan
kahar : dokar
kaharep : kehendak, kemauan
kaharepan : kehendak
kaharsa : kebahagiaan, kesenangan
kaharsayan : kebahagiaan, kesenangan
kahwa : air kopi
kahyangan : kahyangan, tempat dewa
kahyun : kehendak, cita-cita
kahyuna : kehendak, kemauan
kailangan : kehilangan
kain : bahan busana
kain kasa : kain tipis untuk membalut luka
kaiswaran : istana, kraton
kajanapriya : kepribadian
kajang : kajang
kajangsirah : bantal
kajantaka : miskin
kajar : mendapat ajaran; nama tumbuhan liar seperti tales
kajaroan : rumah kepala desa
kajawan : kejawen
kajayan : kejayaan; kemenangan
kajegé : sepanjang ingatan saya
kajèn : terhormat
kajèn kèringan : sangat terhormat
kajeng : kehendak
kajineman : penjaga, polisi
kajo : heran, tercengang
kaju : heran, tercengang
kaka : kakak, kakang
kakak : kakak
kakak tuwa : burung kakak tua
kakang : kakak, saudara tua (laki-laki)
kakangmas : kakak tercinta
kakap : ikan kakap
kakarepan : kehendak
kakawin : karya sastra jawa kuno berupa tembang-tembang berbahasa kawi
kakèhan : terlalu banyak
kakèk : kakek
kakèk moyang : kakek moyang
kaki : kakek
kaktus : bunga kaktus
kaku : kaku
kakung : pria
kakus : kakus, WC
kala : waktu, zaman; kala (binatang); nama dewa (batara kala)
kalaban : tenggelam, tergenangi
kalabendu : jaman yang buruk
kalabénjing : besuk pagi
kalabusana : seperangkat pakaian kebesaran
kalacakra : jenis jimat
kaladésa : perangkat desa
kaladuta : alamat buruk
kalagyan : baru saja, sedang asyik
kalah : kalah
kalaha : perang, pertengkaran
kalai : gangguan
kalaipan : belenggu, miskin
kalairan : kelahiran
kalajengking : kalajengking
kalak : nama bunga
kalaka : air
kalakatha : ketam, kepiting
kalakon : terlaksana, tercapai
kalakuan : kelakuan
kalamangga : laba-laba
kalamangsa : kadang-kadang
kalambi : baju, pakaian
kalamenjé : sejenis kala
kalamenjing : jakun
kalamenta : nama rumput
kalamudheng : nama perhitungan pencuri
kalamun : kalau, jika, bila
kalana : raksasa, kelana
kalandara : matahari
kalang : dikepung, dikelilingi
kalang-kabut : kalangkabut
kalangwan : klangenan, kegemaran
kalanjana : nama rumput
kalan-kalan : kadang-kadang
kalantara : sejenis buah petai
kalap : dapat diambil manfaatnya
kalapi : merak
kalas : tumbuhan yang getahnya menghasilkan warna merah untuk bahan cat
kalasa : tikar
kalasangka : terompet sangkakala
kalawasana : akhir zaman
kalawija : abdi di istana
kalayuga : zaman kaliyuga, zaman kesengsaraan
kalengka : cacat, noda; ciri
kali : kali, sungai; perkalian; zaman
kaliander : pohon kaliandra
kaliandra : pohon kaliandra
kalih : dua; dengan
kalihan : bersama dengan, dan
kalika : ketika; kulit kayu
kalilan : diperkenankan
kalimah : kalimat, perkataan
kalindhih : tergeser, kalah
kaling : terhalang, tertutup
kalingan : tertutupi, terhalangi
kalingga murda : dijunjung tinggi
kalingga warsa : sudah lama sekali
kalir : segala, barang apa saja
kaliren : sangat lapar
kalis : terhindar
kaliyan : dengan, dan
kaliyuga : zaman kaliyuga, zaman kesengsaraan
kalo : niru, sejenis tampah
kaloka : termasyur, terkenal
kalong : susut, berkurang; binatang pemangsa buah-buahan
kalpa : cincin; cita-cita
kalpasastra : tuntunan cita-cita
kalpataru : pohon kalpataru
kalpika : cincin
kalung : kalung
kalung usus : bayi yang waktu lahir berkalung usus serta pantas berpenampilan apa saja
kama : sperma, cinta
kamajaya : dewa ketampanan
kamalagi : asam, buah asam
kamalan : mendapat hadiah kebajikan
kamandhalu : tempat air
kamangkara : mustahil
kamar : kamar
kamarasa : kenikmatan cinta
kamaratih : dewa ketampanan dan dewi kecantikan
kamas : kakak
kamawedha : ajaran tentang percintaan
kamayan : kelebihan, kesaktian
kamayangan (begja -) : untung besar, mendapat kebahagiaan besar
kambah : terjamah, tersentuh
kambala : kain dari bulu domba
kambang : terapung
kambangan : jambangan
kambeng : nama tarian
kambengan : ilalang, lalang
kambi : dengan
kambil : kelapa
kami : kami
kamibocahen : kekanak-kanakan
kamigilan : sangat jijik
kamijara : serai
kamijijèn : jijik sekali
kamikakon : kejang, kaku
kamikekelen : tertawa terpingkal-pingkal
kamilurusen : bertambah sedih lalu mati
kamini : istri, perempuan
kamipurun : sangat mau
kamirahan : kemurahan
kamirurusen : bertambah sedih lalu mati
kamisandhanen : sakit pada payudara
kamisasaten : terbeliak matanya
kamisepuh : kepala desa
kamisesegan : tersedan-sedan (menangis)
kamisusulen : tergesa-gesa
kamitégan : tega, sampai hati
kamitenggengen : melihat tertegun
kamitigan : masak belum waktunya
kamitontonen : tertegun, heran melihat
kamituwa : kepala dusun
kamiwelasen : kasih sayang, perhatian
kampi : juara, yang terbaik, kampiun
kampita : guncang, gempa bumi
kampleng : pukul
kampul-kampul : mengambang
kampung : desa; kampung; bentuk rumah adat jawa
kana : sana
kanaka : emas, kuku
kanal : terusan
kanan : kanan
kanan kéring : kanan kiri
kanana : hutan
kanang : yang
kanas : nenas
kanca : teman, kawan
kanca wingking : teman belakang
kancana : emas, kencana
kancil : kancil, pelanduk
kancrit : ketinggalan
kanda : bilang/mengatakan
kandang : kandang
kandarpa : kasih sayang, cinta
kandel : tebal
kandelan : alat penangkal, penguat
kandhang : kandang, rumah hewan
kandhangan : persediaan, cadangan
kandhara : leher
kandhas : gagal, kandas
kandhat : terhenti, istirahat
kandheg : terhalang
kandheh : cerita, bagian
kandhi : kantung dari kain
kandhih : tergeser, tergusur
kandhil : pelita, lampu
kandhut : dikandung, dimuat
kandhutan : kandungan, kehamilan
kanem : keenam
kang : kakak, saudara tua
kangen : kangen, rindu
kangga : badan, tubuh
kanggé : untuk, buat
kanggeg : tertahan, terhalang
kanggep : dianggap, dihormati
kanggo : untuk, buat
kangjeng : paduka, tuan
kangkam : pedang
kangmas : kakak tercinta
kangsèn : berjanji, bersepakat
kangsi : rumah lebah, hingga, sampai
kangsrah : berjejak di tanah
kani : ada di, terkena; santan
kaniaya : teraniaya
kaniganten : mahkota kanigara, pakaian untuk raja, pengantin
kanigara : mahkota
kanin : luka
kaninditan : kelebihan
kaning : ada di, terkena
kaningaya : disia-siakan, dinistakan
kanistha : dinistakan
kanjar : sejenis senjata tajam
kanjat : lumayan
kanjeng : paduka, tuan
kanji : takut, kuatir; tepung kanji
kantaka : sedih, susah
kanteb : jatuh kesakitan
kantèk : sabar menunggu, sampai
kanten : tunggu, nanti
kantha : leher
kanthi : dengan
kanthil : jenis bunga; terikut
kanthing : nama perahu kecil
kanthong : kantong
kanti : dengan
kantu : terlambat
kantuk : mengantuk
kantun : ketinggalan
kanya : gadis, perawan
kanyaka : istri, emas
kaot : melebihi yang lain
kapa : pelana, dikapani, diberi pelana
kapah : mengupas kopi
kapak : kapak, kampak, beliung
kapal : kapal, kuda
kapala : kepala, pemimpin
kapanèwon : tempat tinggal panewu
kapang : kangen, rindu
kapara : memang
kapas : kapas
kapat : keempat
kapénak : sudah enak
kapep : lembab
kaper : kupu-kupu kecil
kapi : kera
kapiadreng : sangat ingin
kapiandel : pusaka
kapiandhem : melarikan diri
kapiasem : tertawa sendirian
kapidereng : rusa; ingin sekali
kapidhara : jatuh, pingsan
kapidulur : berkumpul dengan
kapieneng : diam saja
kapila : merah muda
kapilaré : seperti kanak-kanak
kapilayu : sangat ingin ikut
kapiluyu : sangat ingin ikut
kapindra : raja kera
kaping : ke-, yang ke
kapiran : tidak terurus; telantar; sia-sia
kapiswara : raja kera
kapit : terapit, terjepit
kapodhang : kepodang, jenis burung
kapok : jera; tidak mau mengulangi lagi
kapok kawus : sudah jera sekali
kapok lombok : jera sesaat
kaprabon : jabatan kepresidenan
kaprah : lazim
kaprasida : kelestarian
kapri : sejenis kacang
kapti : cita-cita, gagasan
kaptin : kapten
kapujanggan : kepujanggaan
kapuk : kapuk; kapas
kapul : tali dari kulit pohon
kapulaga : nama buah untuk obat, buah kapulaga
kapur : kapur
kapur barus : kapur wangi
kapuranta : merah muda
kapurih : disuruh, dihimbau
kapurit : nama ikan
kaput : kotor
kaputran : keputran, istana buat anak laki-laki raja
kaputrèn : keputrian, istana buat anak-anak perempuan dan permaisuri raja
kara : kara, jenis tanaman sayuran
kara welang : jenis tombak
karaba : anak gajah
karaca : nisan
karad : diambil oleh
karag : sisa nasi kering
karah : lingkar besi untuk pegangan pedang, parang, dll
karam : haram, tidak halal; tenggelam
karam jadah : haram sama sekali
karan : disebut, dinamakan
karana : sebab, karena
karandhan : rumah atau tempat janda
karandhang : sejenis bengkoang
karang : tempat; batu karang; karya, karangan
karang abang : tempat yang terbakar
karang kirna : tanaman buah-buahan
karang kitri : tanaman buah-buahan
karang kopèk : desa yang tak punya sawah
karang kopèn : desa yang tak punya sawah
karang melok : macam untaian bunga
karang taruna : wadah pemuda pemudi dalam kegiatan didesa
karang ulu : bantal
karangan : hasil karya
karangen : terlalu jarang
karas : dicium
karat : karat (emas); tahi besi
karatala : tapak tangan
karaton : istana, kraton
karawistha : hiasan, perhiasan
karawitan : bersenandung, bermain gamelan
karcis : karcis, tiket
kardi : kerja, karya
kardin : bumbu, korden
karé : karai, nama masakan
karebèn : supaya, biar, agar
karejekèn : mendapat rejeki
karèk : ketinggalan, sisa
karem : suka, hobi
karep : kemauan, kehendak
karèt : karet; gelang karet
karéta : kereta
karga : karung dari kulit
kari : tertinggal, ketinggalan
karipan : kurang tidur
karir : karir, dunia kerja
karkat : harkat, martabat
karma : perbuatan, kerja yang dilakukan
karna : telinga; nama wayang, adipati awangga; karena
karni : telinga
karo : dengan, bersama; kedua
karo tengah : satu setengah
karoban : kebanjiran, tergenangi, tenggelam
karoh : kenalan, sahabat, karib
karsa : karsa, kehendak
karsana : bahagia
karta : selamat, aman
kartaga : teguh
kartala : timbul
karti : selamat, aman
kartika : bintang
kartipraja : pekerjaan negara
kartiyasa : termashur
kartu : kartu
karu : diarun, dikaran
karug : digemburkan
karuhun : dahulu
karuksan : kerusakan
karun : harta, harta temuan
karuna : menangis, sedih
karung : karung, kantong
karunya : iba, belas kasihan
karus : celaka
karut : hanyut
karya : karya, hasil
karya désa : peraturan desa
karya negara : peraturan negara
kas : kas, simpanan
kasa : musim yang pertama; kain tipis untuk membalut luka
kasar : kasar
kasat : terlihat
kasat mata : terlihat langsung oleh mata
kaseja : disengaja, dituju
kasèp : terlambat
kasèr : kasip, terlambat
kasi : hamba
kasih : kasih sayang; kliwon
kasmaran : jatuh cinta; mabuk cinta
kasok : dituangkan
kasol : tumbang
kaspa : ubi kayu
kaspé : ubi kayu
kasrah : diserahkan, berjejak di
kastawa : sembah puji, hormat puji
kastéla : ketela, ubi kayu
kastubamani : permata
kastura : belas kasih
kasturi : kasturi, minyak wangi
kasub : masyur, terkenal
kasur : kasur, alat tidur
kasur babut : kasur yang empuk
kasusra : terkenal, kondang
kasut : kaos kaki; diacak
kaswari : burung kasuari
kaswasih : belas kasih, kasih sayang
kasyasih : belas kasih, kasih sayang
katak : jenis umbi bergantung
katalika : tiba-tiba, diuntai
katampi : diterima
katana : panah, anak panah
katbuta : marah sekali
katé : katai, cebol; mau, akan
katéla : ketela, ternyata
katelah : disebut, dinamakan
katenta : terdesak oleh
katépang : nama tumbuhan perdu
katepang ngrangsang gunung : si pungguk merindukan bulan, terlalu berpengharapan tanpa melihat kenyataan
katès : pepaya
katga : keris
katgada : cekatan, dengan cepat; keris
kathah : banyak
kathak : lendir pada mulut ikan
kathok : celana
kathok cekak : celana pendek
kathok dawa : celana panjang
kathuka : asin
kathung : diangkat untuk diberikan
kati : kati, ukuran berat (1 kati : 0,617 kg)
katiba : terjatuh; nama pohon
katiban : kejatuhan
katiga : ketiga; kemarau
katimbang : daripada
katimumul : nama penyakit kuku
katimun : mentimun
katir : kayu ringan yang dipasang di kanan kiri perahu agar tidak oleng
katirah : nama pohon yang daunnya merah
katisan : kedinginan
katisen : kedinginan
katon : kelihatan
katon katonen : terbayang-bayang; teringat selalu
katong : raja
katos : terlalu keras
katrap : diterapkan, frambusia
katrek : bodoh
katrem : tinggal, betah
katresnan : kesayangan, cinta
katri : ketiga, yang ketiga
katu : nama sayuran
katub : katup
katuhon : dipercaya
katuju : tertuju
katumangga : kepala
katur : diberikan, untuk, kepada
katuranggan : tanda-tanda, ciri-ciri
katuridan : jatuh cinta, asmara
katut : terikut, terambil
katya : kati, berat, obot
kau : kaku, janggal, canggung
kauban : sejuk karena terlindungi
kaula : kawula, aku, -ku
kaurmatan : kehormatan
kautaman : keutamaan
kawaca : terbaca
kawadaka : diketahui rahasianya
kawagang : kuat, mampu
kawah : kawah, danau di puncak gunung
kawahya : dilahirkan, diucapkan
kawak : lama, kuno
kawalat : kualat, dosa
kawan : kawan, teman
kawanda : batang tubuh, fisik, jasmani (tanpa tangan dan kaki)
kawarna : tersebut, diceritakan
kawasa : kuasa, kuat, mampu
kawasan : kawasan, daerah
kawasita : terajarkan, diajari
kawastara : kentara, kelihatan
kawat : kawat
kawatgata : kecelakaan
kawawa : terbawa, kuat, kuasa
kawedaka : ketahuan rahasianya
kawong : dikenal
kawot : dimuat
kawrat : terbebani
kawruh : pengetahuan
kawul : rambut jagung
kawula : hamba, saya
kawula wisudha : diwisuda
kawulawarga : keluarga
kawung : kawung, jenis kain jarik
kawur : bubar, cerai berai
kawuri : lampu, silau
kawus : jera
kawya : penyair, pijangga, ahli sastra
kaya : seperti, penghasilan
kayang : berdiri dengan kaki di atas
kayangan : tempat para dewa
kayoman : diayomi, dilindungi
kayon : gunungan, kekayuan
kayong : kaya
kayu : kayu
kayuh : kayuh
kayul : sejenis cangkul
kayun : kehendak, keinginan
kayungyun : kasmaran, jatuh cinta
kayut : dirajut, diikat
keba : tutup; selamatan tujuh bulanan (orang hamil)
kebacut : kebablasan
kebak : penuh
kebanjur : terlanjur
kebek : penuh sekali
kebelet : kebelet, ingin cepat keluar
keben : nama buah dan batang
kebes : basah kuyup
keblinger : keliru
kebon : kebun
kebo : kerbau
kebo bukur : hewan sejenis penyu
kebo giro : jenis gendhing
kebo jerum : kerbau menderum
kebo lawung : kerbau yang tidak dipekerjakan
kebo menggah : nama bentuk kalung
kebo pelèn : orang yang suka cekcok
kecelik : tertipu/terlambat tidak mendapatkan apa apa
kecepit : terjepit
kecik : biji sawo
kecut : kecut, asam
kedah : harus
kedal : tutur kata, ucapan kata
kedaluwarsa : terlambat, kelamaan
kedangon : terlalu lama
kedangsul : kedelai
kedaut : tertarik, tercabut
kedawan : terlalu panjang
kededer : menggigil
kedeh : harus
kèdek : terinjak, terpijak
keder : bergetar, gemetar; merasa takut
kèder : juling
kedhali : burung layang-layang
kedhana-kedhini : dua saudara priawanita
kedhasih : sebangsa orang pipit
kedhaton : kraton, istana
kédhé : kidal
kedheh : harus
kedhelé : kedelai
kedhèp : berkedip
kedher : bergemetar
kedhi : perempuan yang tak bisa haids
kedhung : bagian sungai yang dalam
kedhut : tebal lagi kuat, kedap
kedhuten : kedutan pada mata
kedlarung-dlarung : terlunta-lunta
keduwung : menyesal
kejaba : kecuali
kejang : kejang
kejani : kera, lutung
kejar : kejar; buru
kejawèn : aliran kepercayaan kejawaan
kejot : kaget, terkejut
kèju : keju, mentega
keju : pegal-pegal, lelah
kejut : terkejut, kaget
kelakon : tercapai, terlaksana
kelangkung : sangat
kelara-lara : sakit hati/batin/perasaan yang mendalam
kelas : ruang; golongan
kelas kakap : kelas berat
kelat : tali penarik
kelat bahu : gelang tangan di bahu
kelatan : berenggang
kelati (di-) : dikuliti
kelir : kelir, layar, tirai; warna
keliru : keliru, salah
kemaki : belagu [laki-laki]
kemalo : laka
kemampo : hampir matang
kemangga : laba-laba
kemangi : kemangi, tanaman lalapan
kemanungsan : kemanusiaan
kemara : gema, intan
kemarang : raga, lebah
kemat : tenung, santhet
kematus : sakit paru-paru yang sudah parah hingga badannya kurus kering
kemayu : genit [perempuan]
kemba : tawar, hambar, malas; kecewa
kembang : kembang, bunga
kembang api : kembang api
kembang borèh : bunga yang warnanya serba putih untuk sajian
kembang desa : gadis tercantik di desa
kembang durèn : kuning
kembang gula : permen
kembang lambé : bahan pembicaraan
kembang paès : bunga yang pertama
kembang setaman : bunga rampai
kembang telon : bunga tiga warna
kembang waru : sumbu dian
kembar : kembar
kembel : terperosok
kemben : kemben, penutup dada
kembeng : kembang, tergenang air
kembung : kembung
kemilon : cermin, kaca hias
kemingkel : terbahak
kemiri : kemiri
kemit : jaga malam, pengawal
kemit bumi : abdi yang tugasnya bersih-bersih
kemitan : berjaga malam ; azimat
kemlakaren : terlalu kenyang
kempit : himpit dengan kedua paha
kempling : bening; warnanya mengkilat seperti baru lagi; cantik
kemplu : agak gila/sinthing
kémpol : betis
kempot : kempis; cekung; caung (tentang pipi)
kemproh : jorok
kempul : kempul, bagian dari gong
kemu : kumur
kemuda : jenis tembang, gending
kemudhi : kemudi, setir
kemukus : berasap
kena : kena, terkena
kenaka : kuku
kenari : buah kenari, burung kenari
kencana : emas
kenceng : banter; kencang
kenclung : alat musik
kendel : berani
kendhaga : peti panjang
kendhali : kendali, peluru, granat
kendhang : kendang, gamelan
kendharat : tali untuk menambatkan lembu
kendhat : gantung diri
kendheng : tali busur
kendhi : kendil, wadah air minum
kendhil : kendil, tempayan kecil
kendho : longgar, kurang kuat/rapat
kendhuri : kenduri
kendi : kendi, teko dari tanah
kendil : periuk nasi dari tanah
kéné : sini
kenikir : kenikir
keningar : kayu manis
kenini : pil kina
kenong : kenong, gamelan
kèntar : terpingin, hanyut
kentara : kentara, kelihatan
kéntér : hanyut
kenthang : kentang, jenis umbi
kenthel : kental
kenthing : tempayan kecil
kenthir : gila
kenthongan : kentongan 
kenthus : anak kintel, jenis katak 
kentrung : jenis kesenian rakyat jawa timur
kenya : perawan, gadis
kepala : kepala
kepati : ada anggota yang meninggal
kepatibrata : bertapa, bersemedi
kepati-pati : sungguh-sungguh
kèpèk : nama pohon; berbuah tapi belum berisi (kedelai)
kepencut : terpesona, tergiur
kèpèt : kotoran di mata ketika bangun tidur (lihat lodhok)
keplèsèt : tergelincir
keplok : tepuk tangan
keponakan : keponakan
kepriyé : bagaimana
kepu : bentak, bakap
kepuh : pohon kepuh; lipatan kain dodot di pinggang
kepundhung : hama buah; gundukan panas karena rengas
kepung : kepung, keroyok
kepungkur : silam, lampau
kepyak : ramai, pesta; gladhi resik
képyan : susah, bingung, putus asa
kepyar : tersebar, encer
kepyek : kepyak wayang
kera : kurus, kurang subur
kéra : mata yang agak cacat
kerab : sering, kitab
keraban : kiraqan
kérah : juling, tingkah laku
kerak : kerah, tua lagi kering
kerambil : kelapa
kéran : kran
kerana : karena
kerang : kerang
keranta-ranta : sakit hati/batin/perasaan yang lebih mendalam lagi
kéras : bakul tempat garam
keras : keras
kerasan : betah, jinak, tahan
kérata : pemburu; asal mula arti kata
kératabasa : jarwa dosok, akrarim
keraton : kraton, kerajaan, istana
kerdus : kardus
kéré : kere/gembel
kerek : kerek
keri : geli
kèri : ketinggalan
kerig : digiring, dibawa
keris : pusaka, senjata
kerja : kerja, bekerja
kerpu : sebangsa permata
kersa : karsa, kehendak
kerta : hasil, kemakmuran
kerta wadana : aman, sejahtera
kertaaji : dihargai
kertan : kemakmuran, penghasilan; tahu, mendapat kabar
kertarta : mapan, makmur
kertiyasa : cerdik, cendekian, sangat pandai
kesawa : nama lain batara wisnu
kesawamurti : nama lain batara wisnu
kesel : capek
keselak : tersedak
kesengsem : terpesona
kestalan : kandang kuda
kesuwèn : terlalu lama
kethak : jitak
kethèk : kera
kèthèr : tidak dapat menyelesaikan pekerjaan tepat waktu
kethoprak : seni drama tradisional
ketiga : kemarau
ketimun : mentimun
ketipung : ketipung, kendang kecil
kètok : kelihatan
ketonggèng : sejenis kala yang besar
kéwala : saja, cuma, hanya
kéwan : hewan, binatang
kéwan raja kaya : hewan piaraan
kéwani : hewani
kéwran : kesulitan, kesukaran
ki : iki, ini
ki ageng : pembesar, penguasa
ki ajar : guru, orang yang mengajar
ki yai : kiyai; tokoh agama, ulama
kidang : hidang, kijang, menjangan
kide’an : terinjak
kidul : selatan
kidung : kidung, lagu
kijing : kijing/rumah dimakam, nisan
kikik : ketiak baju; jenis anjing
kikir : kikir; pelit
kikis : kikis, surut
kikit : hemat; irit
kilat : kilat, api petir
kilèn : barat
kimcil : bahasa gaul,definisinya bermacam-macam makna,tapi pada intinya adalah anak baru gede yang cenderung berperilaku negatif 
kimpul : keladi
kimpurusa : raksasa; gergaji
kina : kina, pohon kina
kinah : kina, nama pohon
kinang : campuran gambir sirih
kinanthi : disertai, diiringi
kinca : air gula
kingkin : sedih, susah, gundah; rindu sekali, jatuh hati
kinjeng : kinjeng, capung 
kintel : jenis katak yang perutnya dapat menggelembung
kintil : mengikuti; membuntuti 
kintir : hanyut; terbawa arus
kintun : kirim
kinuswa : dicium
kipas : kipas, tepas, angin-angin
kipat : disingkirkan
kipat- kipit : menggerak-gerakkan ekor
kiper : penjaga gawang
kira : kira, duga
kirab : kirab, arak-arakan
kirana : cahaya, sinar
kirang : kurang
kirangan : kurang tahu, entahlah
kirata : pemburu
kirda : bersenang-senang, serong
kiri : kiri
kirik : anak anjing
kirim : kirim
kirim dowa : mengirimkan doa
kiring : kiri
kiris : teriris; tersayat
kiriten : terlalu hebat
kirta : pekerjaan, perbuatan
kirti : pekerjaan, perbuatan
kirtya : pekerjaan, perbuatan
kisa : anyaman bambu untuk membawa ayam; kera
kisat : kering, kesat
kisi : kisi, gulungan benang
kisik : tanah lumpur
kisinan : malu
kisma : tanah
kisruh : kisruh, kacau, berantakan 
kisut : kisut; keriput
kit : mulai; sejak; dari
kitha : kota
kitir : surat 
kitiran : baling-baling
kitri : tanda pada tanah yang telah ditebangi pohonnya; pohon buah-buahan di kebun
kiwa : kiri
klabakan : gugup, tergesa-gesa
klabang : kelabang
klabang ayam : dadu, perjudian
klabang nyander : bentuk rumah tradisional
klakep : terdiam mendadak
klambi : baju kemeja
klambu : gorden
klangopan : kantuk, selalu menguap
klanthung : nganggur, tidak memperoleh hasil apapun
klapa : kelapa
klaras : daun pisang kuning
klasa : tikar, alas tidur
klébat : sekilas
klebon : kemasukan
klebu : masuk
klékaran : tiduran
klelep : tenggelam
kléndran : lengah
klenger : sekarat; hampir tak sadarkan diri
klenik : klenik, percaya pada takhayul
klentheng : biji kapok randu
klenthèng : bio, tempat ibadah pemeluk konghucu
klèru : keliru
klèsètan : tiduran bermalas-malasan
klethak : gigit
kléyang : melayang-layang
klika : kulit kayu
klilip : kelilipan
klilipen : mata kemasukan benda/kotoran mengakibatkan sakit/pedas
klincutan : malu-malu kucing
klingihan : malu setelah melakukan sesuatu yang tidak pantas
kliru : keliru
klisikan : tidak bisa tidur karena gelisah
kliwon : kliwon
kliyang : melayang, terbang
klobot : sarung jagung
klombor : pakaian yang kebesaran
kloyongan : pergi tak tentu arah
klumah : jatuh terlentang
kluruk : berkokok
kluthuk : salah satu jenis buah jambu
kluwih : nangka sayur
kobar : bakar
kober : sempat
kobong : terbakar
kobot : sarung jagung
kobra : tersiar oleh umum; gagal; ular kobra
kocak : kocak, lucu, jenaka; tidak penuh
kocak-kacik : bergoyang-goyang
kocap : diceritakan
kocar-kacir : kocar-kacir; cerai-berai
kocèh : berkumur dengan
kociwa : kecewa, sakit hati
koclak : bergoyang, tidak penuh
kocok : mengaduk; mengacau
kodhé : berburuh, mengambil upah
kodhèn : hitungan dengan kodi
kodheng : hilang akal, juling (mata)
kodhi : hitungan kain (20 lembar)
kodhik : sempit
kodhok : katak, kodok
kodhok ngorèk : katak bernyanyi; jenis gending upacara
kodok : katak
kogel : tidak sampai hati, sayang, berkasih-kasihan
kojor : liat, kenyal (daging); benteng keliling
kojur : celaka; sial; kurang beruntung
kokap : mega, awan
kokila : burung
kokoh : kokoh, kuat
kokok : keras berurat (leher); kepala pencuri
kokok beluk : jenis burung
kokosan : kukusan; jenis buah
kokot : lekat sekali, peniti; kancing baju
kokot bisu : sangat merah/diam sambil menggigit bisu
kokot bolot : daki, dekil
kolak : kolak
kolam : kolam
kolang-kaling : buah kolang-kaling
kolong : kolong
kolontara : lamtoro
komala : intan, halus, santun
komara : sajian kepada ruh halus
kombang : kumbang, lebah
kombang anglèng : kumbang
kombor : terlalu besar (untuk pakaian)
komini : perempuan, istri
kon : suruh
konang : kunang-kunang
konangan : diketahui, tertangkap basah
koncatan : kehilangan (sesuatu yang bersifat abstrak)
kondang : terkenal
kondhang : kondang, terkenal, termashur
konjuk : untuk, buat, dipersembahkan
kono : situ
kontab : bangkit amarahnya, tersulut
kontal : termakan, dinangsa
kontang-kanting : kesana kemari, mondar- mandir
kontap : bangkit amarahnya, tersulut
konten : pintu
kopi : minuman kopi; salin
kopiah : peci; sejenis tutup kepala
koplak : edan
koplo : dungu; aliran musik dangdut
koplok : pukul 
kopok: tuli
kopong : tidak ada isinya, kosong
kopra : kelapa
kopral : pangkat dalam ketentaraan
koprasi : koperasi
koprol : salto
koproh : jorok
kopros : jorok
kopyah : kopiah; peci
kopyok : kocok; aduk
kopyor lunak dan hancur (daging kelapa)
koran : surat kabar
kori : piatu
koripan : kehadiran; kerajaan; kahuripan
kos-kosan : rumah sewa; rumah kontrakan
kosa : kuat, perkasa
kosala : baik, pandai
kosok : balen sebaliknya
kosokan : gosokan
koswa (bala- ) : bala tentara
kosya : dicium
kotaka : kotoran yang terburuk
kotang : penutup dada; bra; buste houder (bh)
kotbuta : sangat marah
kothak : kotak
kothèkan : tabuhan dengan memukul kentongan kayu/lesung
kothèr : tidak dapat menyelesaikan pekerjaan tepat waktu
kothi : keti, 100.000
kothong : kosong
kowè : kamu, anda
krajan : kraton, istana, pena, puri
kraka : daun kering yang telah luruh
krakab : tutup pelana
krakah : halaman rumah
krakal : bajak, alat penggembur tanah; batu dengan ukuran antara ± 4 s/d 10 Cm
kram : kejang; cahaya, sinar
krama : menikah; bahasa jawa halus
krama désa : bahasa halus yang digunakan orang desa
krama inggil : bahasa halus tinggi
krama inggil : jenis bahasa sangat halus
kramakala : petang, malam
kraman : pemberontakan
kramaniti : sopan santun
kramas : keramas
kramat : keramat, berpetuah
krambil : kelapa
krami : menikah
krana : karena, sebab
kranggèhan : berusaha menggapai sesuatu di tempat yang tinggi, orang yang berusaha menyelamatkan diri dari tenggelam
kranjang : keranjang
kranji : nama buah, kandang ayam
kranjingan : ketagihan
krapak : daun tebu kering
krapyak : kandang kijang yang berpagar
kraras : daun pisang kering
kras : keras
krasa : terasa, dapat diindra
krasan : kerasan, betah, senang
krastala : kuasa, sakti
kraton : kraton, istana, pura
krawitan : kerawitan
krendha : peti mati
kreneng : keranjang kecil tempat buah-buahan
kréngga : dihiasi dipercantik
krenteg : kehendak yang kuat
krepana : sangat belas kasih
krepu : kristal, sebangsa permata
kresa : karsa, suka, kehendak
kresna : hitam; nama wayang
kresnapaksa : paruh bulan gelap, sesudah purnama
kreta : aman damai, makmur
kréta : kereta
kretagna : tak berterima kasih
kretala : nama senjata
kretanjali : menyembah, bersujud
kretapradana : terlebih-lebih
kretapunya : bahagia sekali
kretarta : tercapai maksudnya, bahagia
kretayasa : termashur, kondang
kretayuga : jaman keemasan, saat kejayaan
krété : anak buaya
kreteg : jembatan
kreti : perbuatan, tingkah laku
kretobaya : setuju, berdamai
kretya : makmur, sejahtera, aman damai
kridasastra : kepandian ulah sastra
kridha : gerak, kiprah
krigaji : sejenis pajak kepada raja
krigan : pengerahan
krikil : kerikil, batu kecil
kringet : keringat
kringet buntet : keringat yang tak bisa keluar
kripik : keripik
kriting : kriting; ikal
kriya : kriya, karya, buah tangan, kerajinan
kroco : prajurit rendahan
kroncalan : blingsatan
kroto : anak sejenis semut merah untuk makanan burung
kruntelan : jatuh atau tidur pada posisi lutut merapat ke dada
ksama : ampun, maaf
ksana : seketika, sebentar
ksatriya : perilaku kesatria
ksaya : rusak, musnah,
kséma : selamat, sejahtera
ksira : puan, air susu
ksiti : tanah, bumi
ksodra : madu, air madu
kuat : kuat
kubalan : kena nyala api
kubandha : raksasa, gergaji
kubek : lingkaran, keliling
kubeng : lingkaran, keliling
kubleg : sekeliling
kubon : kebun, pekarangan
kubra : besar
kubu : blok, benteng pertahanan
kubuk : persegi
kuburan : kuburan, makam
kubus : bangun yang mempunyai ukuran sisi-sisinya sama
kucem : rusak, lengset
kucing : kucing
kucing garong : julukan terhadap lelaki hidung belang; buaya darat; playboy
kucir : kucir
kucira : cela, cacat
kuciwa : kecewa
kucumbi : istri, suami
kucur : kucur, jenis panganan
kuda : kuda, turangga
kuda sembrani : kuda tunggangan dewa
kudandapan : tertatap karena kebingungan
kudang : diharap, dipuji-puji
kudhampel : berpaut dengan tangan dan kaki
kudhar : terurai, terlepas
kudhi : kudis
kudhis : kudis, jenis penyakit kulit
kudhu : mengkudu, nama pohon obat
kudhung : tutup kepala
kudhup : kuncup
kudon : terkenai udu, iuran
kudrat : kudrat, kekuasaan Tuhan
kudu : harus
kudung : penutup, kerudung
kudus : kudus, suci
kuhaka : penjahat, orang jahat
kuhana : tidak terus terang, tidak setia
kujana : sangat marah, orang jahat
kujang : senjata tradisional betawi
kujiwat (ng- ) : mengerling, mengeling
kukang : nama binatang sejenis kera
kukap : asap, awan, kemenyan
kukila : burung
kuksi : perut
kuku : kuku
kukub : ambil
kukud : selesai, bangkrut
kukuh : kukuh, kokoh, kuat
kukul : jerawat
kukup : ambil
kukura : kura-kura
kukus : asap
kul : kul, hewan air sejenis bekicot
kula : saya, aku
kula langkung : permisi mau lewat
kula mitra : keluarga, famili
kula nuwun : permisi
kula sentana : keluarga, famili
kulagotra : sanak keluarga
kulah : kamar mandi
kulaja : bangsawan, ningrat
kulak : membeli untuk dijual lagi
kula-kuli : biasa, lazim
kulala : pembuat barang pecahbelah dari tanah liat
kulanté : nama tembang tengahan
kular : benang untuk menjahit
kulawanda : keluarga, famili
kulawangsa : keluarga
kulawarga : keluarga
kulawu : warna abu-abu; nama wuku
kuled : lembat, lambat, tidak cepat
kulem : bergaung, membahana, merdu dan besar
kulèn : sawah milik kuli
kuli : kuli, buruh, pekerja
kulib : anak anjing
kulihan : kepulangan
kulihi : bagaimana, mengapa
kuliling : keliling, mengitari
kulina : biasa, akrab
kulingling : berkeliling, mengitari
kulinten : biasa, lumrah, wajar
kulisa : beliung, kampak
kulit : kulit, belulang, sampul
kulit ayam : kulit ari, jangat
kulit daging : seluruh tubuh
kulita : sudah kenal baik, mesra, akrab
kulon : barat
kulu : tertelan, nama ikan; tetelan
kulub : angger, buyung, anak, sayang
kuluk : mahkota, topi kebesaran
kuluk kanigara : mahkota kanigara, pakaian untuk raja, pengantin
kuluma : nama ikan
kulumur : berlumuran darah
kulung : tangkai ketam pemotong padi
kulung ati : lekuk di bawah dada
kulup : angger, buyung, anak; sayuran lauk pauk
kulur : dapat dan mau memberi
kulwan : barat
kum : rendam, dibenamkan diair
kuma : awalan kuma
kumacèlu : mendamba
kumadama : pura-pura bodoh rendah
kumakaruh : akrab, karib
kumaki : congkak, besar kepala
kumala : emas, mutiara
kumalakala : kadang kala
kumalancang : lancang, mendahului kehendak
kumalasa : tergelar, tersedia
kumalungkung : sombong, congkak
kumara : anak-anak, orang muda, intan, siwa
kumat : kumat, kambuh, sakit lagi
kumawani : pemberani, sok berani
kumawasawas : awas, teliti, cermat
kumawasis : sok pintar, sok pandai
kumayu : sok cantik, genit
kumba : buyung, tempayan, kelapa
kumbah : cuci, bersih
kumbakara : pembuat barang pecah belah
kumbala : jambu-jambu berbentuk bunga untuk hiasan
kumbandha : raksasa
kumbang : kumbang, lebah
kumbayana : jun tempayan, jembangan; nama begawan durna waktu muda (wayang)
kumbi : cangkok, sombong, besar kepala
kumpris : anak yang akan menggantikan pangkat ayahnya
kumpul kebo : hidup bersama lakiperempuan tapi tidak nikah
kumu : kumur
kuna : kuna, lama
kunang : kunang-kunang
kunapa : jenazah, mayat, bangkai
kunarpa : jenazah, mayat, bangkai
kunca : kain dodot
kuncang : terlempar karena angin
kuncara : kondang, terkenal
kuncèh : pipa panjang
kunci : kunci, pembuka
kuncung : kuncung, bagian rambut didepan
kuncup : kuncup
kundha : anglo, keran, pedupaan, perapian
kundhah : jatuh tak berdaya
kundhala : cincin, gelang, anting-anting
kundhalini : ular
kundhang : kondang, terkenal, tersohor
kundhi : tukang membuat gerobak
kundur : pulang, kembali
kunduran : meninggal karena pendarahan sewaktu melahirkan
kuneng : adapun
kung : merdu
kungas : sumerbak, wangi, karuan
kungkang : katak yang besar, kongkung
kungkulan : terlampaui, terlebihi
kungkum : terbenam, menenggelamkan
kuning : kuning
kuningan : jenis logam
kunir : kunyit
kunjana : susah, sedih, asyik
kunjana-papa : susah dan melarat, miskin
kunjara : penjara, tahanan
kunjeng : kerdil, komeng, ceding
kunjuk : dipersembahkan
kunjur : duduk meluruskan kaki
kunta : senjata sejenis tombak pendek
kunten : kuli
kunthara : budi daya, tingkah laku
kunthing : kecil, kurus
kunthiwiri : berulang-ulang datang
kuntul : blekok; nama burung
kunyit : kunyit, kunir
kunyuk : monyet, kera, munyuk
kupa : perigi, mata air
kupat : telupat
kupeng : sekeliling
kuper : kurang perhatian, kurang pergaulan
kupi : rencana karangan
kupik : bertepuk
kupina : cawat, saluran penutup kemaluan laki-laki
kuping : telinga, pendengaran
kupiya : contoh, teladan, pengalaman; kopiah, peci
kupon : kupon
kupu : kupu-kupu
kura : kura-kura
kurah : berkumur-kumur, gurah
kurakah : pembantai
kurang : kurang
kurang ajar : nakal, kurang ajar
kuranti : ditahan, dilarang
kurantil : nama wuku yang ke-4
kureb : tengkurap
kuren : lelaki yang sudah dewasa
kurma : kurma, jenis buah
kuru : kurus, tak subur, lemah
kurung : kurung, mengurung
kurungan : sangkar
kusa : nama rumput
kusala : baik, pandai, selamat
kusan : kukusan
kusik : sejenis pisau untuk membuat warangka keris
kusir : kusir, sopir pedati
kusta : kusta, jenis penyakit kulit
kusuma : kusuma, bunga, kembang
kusumawicitra : bermacam-macam bunga; nama tambang gedhe
kusumayuda : tokoh pemenang dalam peperangan
kuswa : cium
kuswantara : ciuman, kasih
kutah : tumpah
kutha : kota
kutha-biting : tanggul besar ditepi jalan
kuthagara : ibukota
kuthah : kotor, berlumuran
kuthaka : kotoran cirit
kuthamara : sesajian ditempat yang keramat
kuthara : kampak, beliung
kuthasaksi : saksi palsu
kuthawara : kota besar
kuthèh : kotor, berlumuran
kuthèt : kerdil, komeng
kuthila : bungkuk, bengkok
kuthilang : jenis burung
kuthilem : licin, tidak jujur
kuthip : sangat hina
kuthong : kosong
kuthu baru : bagian kebaya penutup dada
kuthumbi : suami
kutu : kutu
kutub : kutub, ujung
kutug : asap
kutuk : anak burung; jenis ikan, ikan gabus
kutut : jenis burung, perkutut
kutut manggung : perkututnya sedang berkicau
kuwadé : tempat duduk pengantin
kuwadéan : pedagang kain, berjualan pakaian
kuwaga : kuat menjalani, tahan banting
kuwagang : kuat, mampu
kuwah : air sayur, kuah
kuwalon : tiri
kuwanda : mayat, bangkai, jenazah
kuwaos : kuasa, mampu
kuwara : termasyhur, terkenal
kuwas : kuas, alat mengecat
kuwasa : kuasa, mampu
kuwat : kuat
kuwatir : kuatir, sumelang, was-was
kuwawa : kuat, mampu
kuwawi : kuat, mampu
kuwaya : air
kuwèni : jenis mangga
kuwi : itu
kuwu : penguasa setingkat adipati
kuwur : gelisah, bingung; berirama kemerahan
kuya : aniaya, serang, hina
kuyu-kuyu : bercucuran keringatnya
kwaci : biji kuaci
kwaga : mampu menjalani cobaan, kuat
kwali : kuali, belanga
kwalon : tiri

[< Glosarium J] , [Glosarium L >]

Advertisements